healthsolutions

Προληπτικός έλεγχος: Το «όπλο» κάθε γυναίκας ενάντια στον καρκίνο του μαστού

Πέμπτη, 26 Οκτωβρίου 2023

Ο Οκτώβριος είναι αφιερωμένος στην πρόληψη του καρκίνου του μαστού, συμβάλλοντας στην ευαισθητοποίηση του γυναικείου πληθυσμού σχετικά με τα οφέλη της διενέργειας προληπτικών εξετάσεων που μπορούν να ανιχνεύσουν ύποπτες αλλοιώσεις σε αρχόμενα στάδια. Ποιες είναι λοιπόν, οι απαραίτητες προληπτικές εξετάσεις στις οποίες πρέπει να υποβάλλεται κάθε γυναίκα στο πλαίσιο της φροντίδας της υγείας των μαστών, τι αλλάζει στον έλεγχο των γυναικών με γενετική επιβάρυνση  για την εκδήλωση της νόσου και ποια είναι τα βήματα που ακολουθούν σε περίπτωση ευρήματος στον απεικονιστικό έλεγχο;

Σε αυτά και πολλά ακόμη ερωτήματα αναφορικά με τη διάγνωση του καρκίνου του μαστού και τις αρχές που πρέπει να διέπουν την σχέση του ακτινοδιαγνώστη μαστού με τις ασθενείς του επιχειρούμε να απαντήσουμε στις γραμμές που ακολουθούν με τη βοήθεια της κας Αθηνάς Βούρτση, Ειδικής Ακτινοδιαγνώστριας Μαστού, Ιδρυτικής Προέδρου της Ελληνικής Εταιρείας Απεικόνισης Μαστού και Επιστημονικά Υπεύθυνης του Διαγνωστικού Κέντρου «Αthena Medical».

Τι πρέπει να περιλαμβάνει το ετήσιο check-up των γυναικών για την υγεία των μαστών

Μαστογραφία: Η μαστογραφία είναι η βασική εξέταση που κάθε γυναίκα πρέπει να συμπεριλαμβάνει στο ετήσιο check-up για την υγεία των μαστών της.

Τομοσύνθεση: Αποτελεί την εξέλιξη της ψηφιακής μαστογραφίας όπου λαμβάνονται εικόνες υψηλής ανάλυσης από διαφορετικές γωνίες του μαστού. Με τη βοήθεια ειδικού λογισμικού, γίνεται ανασύνθεση και δημιουργία σύνθετης τρισδιάστατης απεικόνισης.

Υπερηχογράφημα μαστού: Εξασφαλίζει εξέταση υψηλής ποιότητας χωρίς να χρησιμοποιείται σκιαγραφικό ή την έκθεση σε ιονίζουσα ακτινοβολία. Το υπερηχογράφημα μαστού είναι ιδιαίτερα πολύτιμο εργαλείο ως συμπληρωματική εξέταση σε γυναίκες με κλινικά ευρήματα ή με πυκνούς μαστούς.

Μαγνητική τομογραφία μαστών (MRI): Είναι αιμοδυναμική εξέταση, η οποία από όλες τις απεικονιστικές εξετάσεις έχει την υψηλότερη ευαισθησία στην εντόπιση κακοήθειας μαστού.

Μαστογραφία: Ηλικιακά όρια και συχνότητα εξέτασης

Σε ποια ηλικία ξεκινά ο έλεγχος; Η διεθνής ιατρική κοινότητα προτείνει η πρώτη μαστογραφία ή η τομοσύνθεση αναφοράς να γίνεται στην ηλικία των 35 ετών.

Πόσο συχνά; Από την ηλικία των 40 ετών και μετά η μαστογραφία θα πρέπει να επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο. 

Μέχρι ποια ηλικία είναι σωστό μια γυναίκα να κάνει μαστογραφία; Μετά τα 72 έτη ο έλεγχος με μαστογραφία προτείνεται να γίνεται κάθε δύο χρόνια ανάλογα με την γενική κατάσταση της εξεταζόμενης. 

Περιορισμοί της μαστογραφίας

Στους πυκνούς μαστούς η ευαισθησία της μαστογραφίας στην διάγνωση της  κακοήθειας είναι μειωμένη, καθώς η πυκνότητα ανάμεσα στην κακοήθεια και το μαζικό ιστό είναι παρόμοια και έτσι, ενδέχεται να διαφύγει μια ύποπτη βλάβη που δεν εμφανίζεται με μικροαποτιτανώσεις (άλατα ασβεστίου).

Τι ισχύει για τις γυναίκες με πυκνούς μαστούς

Οι γυναίκες που έχουν πυκνούς μαστούς εκτός από την μαστογραφία ή την τομοσύνθεση είναι απαραίτητο να συνδυάζουν τον έλεγχο τους με υπερηχογράφημα μαστών. Το υπερηχογράφημα βοηθά σημαντικά στην έγκαιρη διάγνωση της νόσου. Σύμφωνα με μελέτες, οι γυναίκες με πυκνούς μαστούς έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του μαστού, εμφανίζουν συχνότερα πιο επιθετικούς όγκους, ενώ παράλληλα η ανίχνευση του όγκου στη μαστογραφία είναι εξαιρετικά δύσκολη. Ακόμη πιο πρόσφατη οδηγία από την Ευρωπαϊκή εταιρεία απεικόνισης μαστού συνιστά σε γυναίκες ηλικίας 50 με 70 years με εξαιρετικά πυκνούς μαστούς να γίνεται MRI μαστών κάθε 2 με 4 χρόνια ή υπερηχογράφημα μαστού συνδυαστικά της μαστογραφίας.

Πότε μια γυναίκα θεωρείται ότι έχει αυξημένη κληρονομική προδιάθεση

Ο κληρονομούμενος καρκίνος του μαστού ευθύνεται μόλις για το 5%-10% του συνόλου των καρκίνων. Παρότι το ποσοστό αυτό είναι μικρό, συχνά, οι γυναίκες με κληρονομική προδιάθεση εμφανίζουν πιο επιθετικούς όγκους. Συνεπώς, έχει μεγάλη σημασία να γνωρίζει η κάθε γυναίκα λεπτομερείς πληροφορίες για το κληρονομικό ιστορικό της. Δηλαδή εάν είναι φορέας των γονιδίων BRCA1 & BRCA2 ή άλλων μεταλλάξεων, εάν έχει συγγενείς 1ου ή 2ου βαθμού που εμφάνισαν καρκίνο του μαστού και σε ποια ηλικία, ή καρκίνο των ωοθηκών, καρκίνο του παγκρέατος ή συγγενείς με μεταστατικό καρκίνο του προστάτη. Σε περίπτωση που υπάρχει κληρονομικό ιστορικό, οι εξελίξεις στην μοριακή βιολογία μας επιτρέπουν την μελέτη των γενετικών μεταλλάξεων, ώστε να εφαρμόζουμε εξατομικευμένα πρωτόκολλα παρακολούθησης για τις γυναίκες αυτές.

Πώς πρέπει να ελέγχονται οι γυναίκες με κληρονομική προδιάθεση

Σε γυναίκες που ανήκουν σε ομάδα υψηλής επικινδυνότητας προτείνουμε από την ηλικία των 25 ετών να γίνεται MRI μαστών κάθε χρόνο. Από την ηλικία των 30, η MRI μαστών να συνδυάζεται με την μαστογραφία, ανεξαρτήτως πυκνότητας μαστού. Όταν η MRI δεν είναι διαθέσιμη, εναλλακτικά προτείνουμε η MRI να αντικαθίσταται από το υπερηχογράφημα μαστού, καθώς αυτό βελτιώνει την πιθανότητα ανίχνευσης καρκίνων σε γυναίκες με πυκνούς μαστούς και αρνητική μαστογραφία.

MRI μαστών: Πλεονεκτήματα και Περιορισμοί

Η μαγνητική μαστών είναι η πιο ευαίσθητη εξέταση στην διάγνωση καρκίνου του μαστού διότι βασίζεται στην αιμοδυναμική συμπεριφορά των ιστών μετά από δυναμική χορήγηση παραμαγνητικής ουσίας χωρίς την έκθεση σε ακτινοβολία. Με βάση τις διεθνείς οδηγίες οι βασικότερες ενδείξεις της MRI  μαστών είναι οι γυναίκες που ανήκουν στις παρακάτω ομάδες:

Έχουν ισχυρό θετικό οικογενειακό ιστορικό κακοήθειας μαστού ή παρουσία παθολογικών γονιδίων.

Eξαιρετικά πυκνούς μαστούς.

Γυναίκες που έχουν διαγνωστεί με κακοήθεια μαστού και έχουν πυκνούς μαστούς ή που νόσησαν πριν τα 50 έτη.

Γυναίκες με ενθέματα ανά 2 με 3 έτη από την τοποθέτηση τους.

Επιπλέον η MRI  μαστών είναι ιδιαίτερα χρήσιμη σε διαγνωστικούς ασθενείς:

Κατά τον προ εγχειρητικό έλεγχο γυναικών που έχουν διαγνωστεί με κακοήθεια μαστού.

Για την αξιολόγηση της ανταπόκρισης στη νεοεπικουρική χημειοθεραπεία.

Καθώς και για την επίλυση ευρημάτων που έχουν εντοπιστεί στη μαστογραφία ή στο υπερηχογράφημα.

Παρότι η MRI  μαστών εφαρμόζεται ολοένα και περισσότερο προς το παρόν είναι πολύ νωρίς να συζητάμε ότι θα αντικαταστήσει την μαστογραφία ή την τομοσύνθεση. Χρειάζονται ακόμα πολλά χρόνια ερευνητικής δραστηριότητας ίσως και δεκαετίες για να βελτιωθεί ακόμη περισσότερο η τεχνική και η διαγνωστική ακρίβεια της MRI μαστών, ώστε να είναι σε θέση να προσφέρει υψηλή διαγνωστική ακρίβεια στην διάγνωση του αρχόμενου καρκίνου που εμφανίζεται με την μορφή των μικροαποτιτανώσεων.

Εύρημα στον απεικονιστικό έλεγχο: Τι ακολουθεί

Σε κάθε ασθενή μας μελετάμε όλες τις απεικονιστικές εξετάσεις που έχουμε στην διάθεσή μας και ανάλογα με τον τύπο της βλάβης χρησιμοποιούμε αντίστοιχα την καταλληλότερη τεχνική βιοψίας. Δηλαδή, για τις μικροαποτιτανώσεις, διαταραχές της αρχιτεκτονικής και ασυμμετρίες χωρίς συνοδά υπερηχογραφικά ευρήματα εφαρμόζουμε την στερεοστατική βιοψία, τους υπέρηχους για βλάβες που είναι ορατές στο υπερηχογράφημα και τον μαγνητικό τομογράφο για αλλοιώσεις που αναδεικνύονται μόνο σε εικόνες της μαγνητικής μαστών. 

Στη συνέχεια τα αποτελέσματα της βιοψίας μελετώνται από την διεπιστημονική μας ομάδα, η οποία πλαισιώνεται από όλες τις συναφείς ειδικότητες στο αντικείμενο του μαστού και μεταφέρει τα αποτελέσματα στην ασθενή, προσφέροντας τη δυνατότητα να συζητηθούν ενδεχόμενες απορίες και να δοθούν απαντήσεις σε ό,τι ερωτήματα υπάρχουν.

Ποιες προϋποθέσεις πρέπει να πληροί το Κέντρο Μαστογραφίας

Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο εξοπλισμός που χρησιμοποιείται για την μαστογραφία ή την τομοσύνθεση θα πρέπει να είναι εξελιγμένης τεχνολογίας και να υποβάλλεται σε αυστηρό συστηματικό έλεγχο ώστε να διατηρούνται  τα βέλτιστα επίπεδα στην παραγωγή των εικόνων και στην μελέτη των εξετάσεων. 

Επιπλέον, σύμφωνα με τις διεθνείς οδηγίες μια μονάδα διαγνωστικής απεικόνισης μαστού πρέπει να τηρεί τα παρακάτω:

Πραγματοποίηση τουλάχιστον 1.000 μαστογραφιών κατ’ έτος.

Κατοχή ειδικού εξοπλισμού για διαγνωστική μαστογραφία και υπερηχογράφημα.

Τήρηση των φυσικο-τεχνικών προδιαγραφών των κατευθυντήριων γραμμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο τεχνολόγος μαστού που πραγματοποιεί τη μαστογραφία πρέπει να έχει τουλάχιστον 40 ώρες ειδικής εκπαίδευσης της τεχνικής για μαστογραφία και να λαμβάνει μέρος σε τμήματα αξιολόγησης της ποιότητας και σε ενημερωτικά σεμινάρια.

Πρόσληψη ενός εκπαιδευμένου ακτινολόγου με τουλάχιστον 60 ώρες ειδικής εκπαίδευσης, ο οποίος θα διαβάζει τουλάχιστον 500 μαστογραφίες κατ’ έτος.

 Επικοινωνία ειδικού ακτινοδιαγνώστη μαστού-ασθενούς: Προκλήσεις & Διλήμματα

Ο ακτινοδιαγνώστης που ασχολείται με το αντικείμενο του μαστού είναι σημαντικό να διαθέσει άπλετο χρόνο στην ασθενή και να είναι προετοιμασμένος να απαντήσει σε όλα τα ερωτήματα που την απασχολούν σε αυτήν την φάση.  Η ευγένεια, η αισιοδοξία, η ειλικρίνεια καθώς οι λεπτομερείς απαντήσεις στα ερωτήματα και στις ανησυχίες της ασθενούς θα βοηθήσουν σημαντικά στην μείωση του άγχους και της ανασφάλειας που ανακύπτει με την ανακοίνωση των παθολογικών αποτελεσμάτων και στην δημιουργία αισθήματος εμπιστοσύνης και ασφάλειας ανάμεσα στην ασθενή και τον γιατρό. Η βασικότερη πρόκληση για τους περισσότερους γιατρούς είναι η σωστή επικοινωνία με τις ασθενείς ώστε να καταλάβουν με σαφήνεια τα βήματα που πρέπει να γίνουν, κάτι το οποίο απαιτεί εξοικείωση και συνεχή προσπάθεια για τη βελτίωση μας, ώστε να είμαστε ακόμη περισσότερο χρήσιμοι στον ρόλο που θα διαδραματίσουμε στους ασθενείς μας.

Αθηνά Βούρτση MD, PhD

Επιστημονικά Υπεύθυνη ATHENA MEDICAL

Ιδρυτική πρόεδρος της Ε.Ε.Α.Μ.

Ευρωπαϊκή σύνδεσμος και μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής του Densebreast-info.org



Copyright medicalblog © 2024 Με επιφύλαξη παντός δικαιώματος κατασκευή ιστοσελίδων webmac
Powered by Health Solutions